Σύνδεσμος Φιλολόγων Καβάλας

ΥΛΙΚΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΔΩ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (Τ.Π.Ε.) ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΜΑΪΟΥ 2012

ΚΑΒΑΛΑ-ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΓΑΛΑΞΙΑΣ 

(ΑΙΘΟΥΣΑ ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β΄)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΥΝΕΔΡΩΝ (09.30-10.00)

Α΄ ΜΕΡΟΣ-ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ (10.00-12.00)

Ναλμπάντη Στέλλα (φιλόλογος-επιμορφώτρια β΄ επιπέδου)

 Οι ΤΠΕ στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων : πληροφορία ή γνώση;

Αποστολίδης Γιώργος (M/s Παιδαγωγικής-επιμορφωτής β΄επιπέδου)

Από τις θεωρίες στην πράξη ή πώς το μάθημα μπορεί να αξιοποιεί τις ΤΠΕ και τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης και ομαδοσυνεργατικότητας

Τσιβάς Αρμόδιος (Δρ Επιστημών Αγωγής-Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Σερρών)

Η διδακτική αξιοποίηση των ιστορικών πηγών στο περιβάλλον του υπολογιστή. 

Η περίπτωση του εκπαιδευτικού λογισμικού "Επεξεργασία ιστορικών πηγών"

Κανταράκη Σοφία (φιλόλογος)

''Πολύτροπος ιστορία μέσω etwinning''

ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ (12.00-12.30)

Β΄ ΜΕΡΟΣ-ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ (12.30-14.30)

Τσούτσα Σταυρούλα (φιλόλογος)

Β΄ Αποικισμός (Ιστορία Α΄ Γυμνασίου)

Κηροποιού Κωνσταντίνα (Δρ-σχολική σύμβουλος φιλολόγων Καβάλας)

 Παιχνίδι ρόλων: η συμφωνία της Γιάλτας (Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου)

Στυλιανού Μαρία (M/s Ιστορίας-φιλόλογος)

Η ύβρις και η νέμεσις στην Ιστορία του Θουκυδίδη. Η περίπτωση της Σικελικής εκστρατείας  (Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου)

Γιαρίμπαπα Βασιλική (φιλόλογος)

Παράδοση και Μάρμαρα του Παρθενώνα (Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου)

Γερακίνη Αλεξάνδρα (φιλόλογος)

Διαθεματικό σενάριο με βάση το «Γλυκό του κουταλιού» του Κυριάκου Χαραλαμπίδη (Λογοτεχνία Β΄ Γυμνασίου)

Φεστιβάλ Μαθητικής και Καλλιτεχνικής έκφρασης και δημιουργίας Ως ναυάγια αι λέξεις - Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Δημιουργική ανάγνωση και μεταγραφή του αφηγηματικού λόγου

Το σχολείο μας συμμετέχει στο φεστιβάλ Μαθητικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας στις 2-4/5/2012 στην Αθήνα.

 Μαθητές της Γ' τάξης θα παρουσιάσουν χορευτικό αυτοσχεδιασμό με δραματοποιημένη

 συνέντευξη, ενώ θα ακολουθήσει εισήγηση της φιλολόγου Σ.Κανταράκη με θέμα :

 ''Ο  Παπαδιαμάντης ως αφόρμιση  οικολογικής προσέγγισης και περιβαλλοντικής αγωγής''.

Περισσότερα εδώ.

Kαλό Πάσχα απο την Σκιάθο.

Ξεχωριστή, πανέμορφη, καταπράσινη. Και ανάμεσα σε όλα αυτά ιδανική για να ζήσετε την πιο κατανυκτική Μεγάλη Εβδομάδα, αφού το τελετουργικό της είναι μοναδικό σε όλη την Ελλάδα.

Η ιδιαιτερότητα που έχει το Πάσχα στη Σκιάθο βρίσκεται στο  τελετουργικό,απο το Αγιο Ορος, που τηρείται σε όλη την ακολουθία της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης. Το νησί καλύπτεται από ένα πένθιμο πέπλο όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα, ενώ η επιτάφιος ακολουθία τελείται τα ξημερώματα του Σαββάτου, ακολουθώντας τα ωράρια του Αγίου Όρους.

Η ατμόσφαιρα στο νησί δημιουργεί αίσθημα κατάνυξης,καθώς ο Επιτάφιος κατεβαίνει τα στενά της πόλης στις 04:00 τα ξημερώματα,  ο τελάλης απαγγέλλει τους θρηνητικούς ψαλμούς και όλοι οι κατοίκοι ακολουθούν ή παρακολουθούν από τα φωτισμένα σπίτια τους. Η ακολουθία ολοκληρώνεται το χάραμα στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών με την αναπαράσταση από τους ιερείς της ”εις Άδου Καθόδου”. Το Μεγάλο Σάββατο, μαζί με την Ανάσταση, πραγματοποιούνται και όλες οι ετοιμασίες για τα εορταστικά έθιμα της Κυριακής.

 Γι'αυτό, όσοι πιστοί προσέλθετε.......σας περιμένω!!!!!!



Ευχαριστώ την ''θαλασσινή'' για το αφιέρωμα .

YouTube για σχολεία.

Εμπνεύστε τους μαθητές σας και κάντε την εκπαίδευσή τους πιο συναρπαστική με τη βοήθεια των βίντεο!

Το YouTube για σχολεία παρέχει στα σχολεία πρόσβαση σε εκατοντάδες χιλιάδες δωρεάν εκπαιδευτικά βίντεο από το YouTube EDU. Αυτά τα βίντεο προέρχονται από γνωστούς οργανισμούς όπως το Stanford, το PBS και το TED, καθώς και από ανερχόμενους συνεργάτες YouTube με εκατομμύρια προβολές, όπως είναι οι Khan Academy, Steve Spangler Science και Numberphile.

Κατάλληλο για το σχολικό περιβάλλον

 

Οι διαχειριστές και οι δάσκαλοι των σχολείων έχουν τη δυνατότητα να συνδεθούν και να παρακολουθήσουν οποιοδήποτε βίντεο, αλλά οι μαθητές δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν σύνδεση και μπορούν να παρακολουθήσουν μόνο βίντεο από το YouTube EDU και βίντεο τα οποία έχουν προστεθεί από το σχολείο τους. Όλα τα σχόλια και τα σχετικά βίντεο είναι απενεργοποιημένα και η αναζήτηση περιορίζεται στα βίντεο του YouTube EDU.

Δυνατότητα προσαρμογής

 

 

 

Μπορείτε να προσαρμόσετε το περιεχόμενο που θα είναι διαθέσιμο στο σχολείο σας. Τα σχολεία έχουν πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενο του YouTube EDU, αλλά οι δάσκαλοι και οι διαχειριστές μπορούν να δημιουργήσουν επίσης λίστες αναπαραγωγής με τα βίντεο που μπορούν να προβληθούν μόνο στο δίκτυο του σχολείου τους.

Κατάλληλο για δασκάλους

 

 

Η διεύθυνση YouTube.com/Teachers προσφέρει εκατοντάδες λίστες αναπαραγωγής με βίντεο που ευθυγραμμίζονται με τα διαδεδομένα εκπαιδευτικά πρότυπα, οργανωμένα κατά θέμα και βαθμίδα. Αυτές οι λίστες αναπαραγωγής δημιουργήθηκαν από δασκάλους για δασκάλους, ώστε να ασχολείστε περισσότερο με τη διδασκαλία και να μην ξοδεύετε χρόνο σε αναζητήσεις.

Πολιτισμικοί κώδικες στο έργο του Παπαδιαμάντη Ερατοσθένης Καψωμένος, Ομότιμος Καθηγητής : 100+1 χρόνια Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Φεστιβάλ Μαθητικής και Καλλιτεχνικής έκφρασης και δημιουργίας

Φεστιβάλ Μαθητικής και Καλλιτεχνικής έκφρασης και δημιουργίας

Ως ναυάγια αι λέξεις - Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης,

Δημιουργική ανάγνωση και μεταγραφή του αφηγηματικού λόγου

Το Απολλώνιο Ωδείο από τις 3 έως τις 6 Μαΐου 2012 θα φιλοξενήσει το Φεστιβάλ Μαθητικής και Καλλιτεχνικής έκφρασης και δημιουργίας «Ως ναυάγια αι λέξεις- Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Δημιουργική ανάγνωση και μεταγραφή του αφηγηματικού λόγου», το οποίο συνδιοργανώνει με το Ε.Κ.Π.Α. , την Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών, την Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδας, το Δήμο Σκιάθου και τον Πολιτιστικό Φορέα «Εν θεάτρω έκφρασις», υπό την αιγίδα του ΥΠ. ΠΟ. Τ. 

Το Φεστιβάλ είναι η δεύτερη και καταληκτική δραστηριότητα του Εκπαιδευτικού Προγράμματος «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Δημιουργική ανάγνωση και μεταγραφή του αφηγηματικού λόγου», το οποίο ολοκλήρωσε την πρώτη φάση επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης τον Φεβρουάριο 2012.

Συνάντηση με τη Μάρω Δούκα.

Being mean to Broccoli - Foodskey

Ενα ενδιαφέρον Βίντεο για τα τρόφιμα και γενικότερα για την διατροφή μας.

 The University of Nottingham.

http://www.freetech4teachers.com.

Οι ιδέες και η δημιουργικότητα των μαθητών μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Καμπάνια κοινωνικής ευθύνης
«Βάλε το δικό σου ΓΚΟΛ ΣΤΗ ΒΙΑ»

Η Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεόραση έχει ξεκινήσει μία καμπάνια κοινωνικής ευθύνης ενάντια στη βία στα γήπεδα, βασισμένη στις κινούμενες γελοιογραφίες του βραβευμένου δημιουργού Μιχάλη Κουντούρη. Η καμπάνια αποτελείται από τηλεοπτικά σποτάκια που προβάλλονται στην ΕΡΤ και μια πλούσια διαδραστική εφαρμογή στην πλατφόρμα www.i-create.gr.
Το φαινόμενο της βίας στα γήπεδα έχει δυστυχώς συνδεθεί με το ποδόσφαιρο σε όλο τον κόσμο, ενώ στην Ελλάδα λαμβάνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις, καταστρέφοντας τόσο τη χαρά του παιχνιδιού, όσο και το πνεύμα του αθλητισμού.
Στο πλαίσιο της καμπάνιας, η Διεύθυνση Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης, η Διεύθυνση Φυσικής Αγωγής του ΥΠΔΒΜΘ, το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, η Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση, το Εθνικό Δίκτυο Αγωγής Τηλεόρασης και το European School Radio συνδιοργανώνουν τον διαγωνισμό «Βάλε το δικό σου ΓΚΟΛ ΣΤΗ ΒΙΑ».
Ο διαγωνισμός απευθύνεται σε μαθητές  Δ΄- Ε΄- ΣΤ΄ των Δημοτικών, Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας, δημόσιων και ιδιωτικών, αλλά και ελληνόφωνων σχολικών μονάδων της Ομογένειας που λειτουργούν στο εξωτερικό. Οι μαθητές καλούνται να στείλουν τη συμμετοχή τους στην πλατφόρμα www.i-create.gr ως τις 31 Μαρτίου και να πάρουν μέρος στον διαγωνισμό «Βάλε το δικό σου ΓΚΟΛ ΣΤΗ ΒΙΑ». Η καμπάνιά τους μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο της εκστρατείας για την καταπολέμηση του φαινομένου.
Τον Μάιο του 2012 θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα του διαγωνισμού σε κάθε κατηγορία με επιλογή από κριτική επιτροπή και διαδικτυακή ψηφοφορία και οι καλύτερες μαθητικές καμπάνιες θα:
    βραβευθούν σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων
    αναρτηθούν στην πλατφόρμα www.i-create.gr της Εκπ. Ραδιοτηλεόρασης
    παρουσιαστούν στην τηλεοπτική ζώνη της Εκπ. Ραδιοτηλεόρασης στην ΕΡΤ
Οι τρείς πρώτες διακρίσεις στην κατηγορία video-animation θα προταθούν ως υποψηφιότητες από την Εκπ. Ραδιοτηλεόραση στην κατηγορία «Ψηφιακά Μέσα που δημιουργούν οι χρήστες» στα Βραβεία MEDEA 2012. Όλες οι συμμετοχές στην κατηγορία ραδιοφωνικό μήνυμα ή ραδιοφωνική εκπομπή θα μεταδοθούν από το European School Radio.
Οι μαθητές καλούνται να πουν ΟΧΙ στη ΒΙΑ με τον δικό τους τρόπο και να βοηθήσουν να διαδοθεί το μήνυμα σε όλους όσους αγαπάνε το ποδόσφαιρο.
Οι ιδέες και η δημιουργικότητα των μαθητών μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Η εικόνα του εκπαιδευτικού

Επειδή μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις, νομίζω οτι η παραπάνω φωτογραφία απο το ιστολόγιο του καλού συναδέλφου Ars Longa vita Brevis, είναι αρκετά προσδιοριστική της εντύπωσης που κατά καιρούς κυκλοφορεί για μας τους πολύπαθους  εκπαιδευτικούς. Μύθος ή πραγματικότητα, δεν ξέρω, αυτό που με σιγουριά όμως ξέρω, είναι οτι στο συγκεκριμένο επάγγελμα αν δεν δοθείς ολόψυχα και δεν το αγαπήσεις, θα αποτύχεις με μαθηματική ακρίβεια, επιβεβαιώνοντας τους επικριτές σου.

Ετσι...για να χαρούμε λίγο.

Etwinning 2012.2η τηλεδιάσκεψη σχολείων

 ''Little pieces of our History''

Με αρκετό μεράκι και περισσή διάθεση έγινε η 2η τηλεδιάσκεψη μεταξύ του σχολείου μας και του αντίστοιχου σχολείου της Ρουμανίας στα πλαίσια του etwinning, του οποίου είμαστε ενθερμοί οπαδοί  εδώ και καιρό.
Ζητούμενο η ανταλλαγή ιστορικών γνώσεων,απόψεων και υλικού σε θέματα που επέλεξαν οι ίδιοι οι μαθητές. Εφτιαξαν μόνοι τους τις παρουσιάσεις και αντάλλαξαν γνώσεις και υλικό.  Γιατί, το σχολείο δεν είναι μόνο οι σελίδες των βιβλίων, είναι κατι πολύ περισσότερο, κάτι που λείπει σήμερα και πρέπει όλοι να το καταλάβουμε. Σχολείο είναι ένα σύνολο δραστηριοτήτων μέσα απο τις οποίες οι μαθητές ολοκληρώνουν το είναι τους.
Η συμβολή του Etwinning άμεση, αφού δίνει βήμα στους μαθητές αλλά και τη δυνατότητα να ταξιδέψουν νοερά σ'αλλη χώρα και να γίνουν ένα με τη φιλοσοφία ενός άλλου εκπαιδευτικού προγράμματος, αποκομίζοντας παράλληλα πολλά μαθησιακά οφέλη.

Ευχαριστούμε Εtwinning.

 

Εκδήλωση στις εκδόσεις Αρμός

«Τοῦ ἀντιπροχθὲς Φόνισσα
καὶ οἱ “φονεῖς” τῆς σήμερον…»

Μιὰ φιλοκαλικὴ ἀνάγνωση
στὴ Φόνισσα τοῦ Παπαδιαμάντη

εισηγητής: Λάμπρος Σιάσος
Καθηγητής στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, Τμήμα Θεολογίας, Α.Π.Θ.


Αἴνιγμα δυσερμήνευτον, ἡ θαυμαστὴ ἀντοχὴ καὶ γοητεία τοῦ Παπαδιαμαντικοῦ ἔργου. Ἐνῶ δέχθηκε ἀμέτρητες ἑρμηνευτικὲς σμικρύνσεις ἀπὸ εἰδικούς, ἐνῶ συκοφαντήθηκε ἀπὸ εὐσεβεῖς, ἐνῶ στιγματίστηκε ἀπὸ στρατευμένες, τάχα καὶ προοδευτικὲς ἰδεολογίες, τὸ ἔργο του ἀνθίσταται καὶ ἡ μαγεία του παραδόξως αὐξάνεται. Τὸ σῶμα τοῦ Παπαδιαμαντικοῦ ἔργου ὀρθοῦται ὁσημέραι εὐμορφότερον. Κατάστικτον τοῖς μώλωψι ἀπὸ ποικίλους λιθοβολητές. Πλὴν  καί, στὸ εἶδος του, μοναδικῶς πανσθενουργόν.
Ἀτελὴ ἐξήγηση στὸ παράδοξον αὐτὸ θὰ κοινολογήσει ὁ Δρ. Λάμπρος Χρ. Σιάσος στὸ Ὑπερῶον τοῦ «Ἁρμοῦ». Γιὰ νὰ δείξει ὅτι κάτω ἀπὸ τὴν πλοκὴ καὶ τὴν δομὴ τῆς Φόνισσας ὑπόκειται ὡς προπλασμὸς ζωγραφικὸς ἡ ἐκκλησιαστικὴ διδασκαλία «Περὶ τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν». Καὶ ὅτι ὁ Παπαδιαμάντης τὴν προσλαμβάνει τόσον δημιουργικὰ ὥστε νὰ τὴν καθιστᾷ ἕως τῆς σήμερον ἀπροσδοκήτως –μόνην αὐτή– λειτουργική.

Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου, στις 19.00
στο βιβλιοπωλείο του Αρμού
(Μαυροκορδάτου 11, Πλησίον Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής, Ακαδημίας, Αθήνα)
τηλ. 2103830604

Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΡΜΟΣ
www.armosbooks.gr

Μαθητικές ΡαδιοΦωνές του 3ου Γυμνασίου Βόλου στο European school Radio.

European school radio
Το πρώτο διαδικτυακό μαθητικό ραδιόφωνο.



Ναι… είναι πια γεγονός, το 3ο γυμνάσιο Βόλου συμμετέχει στο European School radio.
Συντονιστείτε μαζί μας κάθε Τετάρτη στις 18:00 και σε επανάληψη κάθε Κυριακή  στις 12:00.

Λίγη ακόμη ιστορία.

 Ψηφιακή βιβλιοθήκη

Τα έξι φυλλάδια της έκδοσης «Λίγη ακόμη ιστορία» λειτουργούν σαν συμπληρωματικό υλικό στο Βιβλίο "Νεότερη και σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ου αιώνα ως τις αρχές του 21ου αιώνα" για το μάθημα της ιστορίας της Γ' Γυμνασίου.. Περιλαμβάνει :
πρόσθετο υλικό με πληροφορίες για όρους που επισημαίνονται με ειδικό τρόπο στο κείμενο της αφήγησης, κείμενα που συμπληρώνουν την αφήγηση του βιβλίου, χάρτες και εικόνες που την εμπλουτίζουν, χρονολογικούς πίνακες, πηγές, πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους τόσο ως προς το είδος όσο και ως προς τις πληροφορίες που παρέχουν, χρονολόγια και δραστηριότητες που αποσκοπούν να τονώσουν την ενεργητική διαδικασία μάθησης.
Ανάλογο συμπληρωματικό υλικό θα βρείτε για όλες τις τάξεις και μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε στο διαδραστικό πίνακα για σχολιασμό νέων  πηγών αλλά και  εικόνων.

Η περιγραφικότητα και η εικονοποιΐα στον Παπαδιαμάντη ως κριτήριο φιλαναγνωσίας.

Τι συμβαίνει, όταν οι μαθητές γίνονται κριτές και «ανακρίνουν» τους καθηγητές τους σχετικά με τα οφέλη των  αναγνωστικών διαδρομών  της προγραμματισμένης ύλης;  Τι θα μπορούσε να  λειτουργήσει ως κίνητρο, για να διαβάσουν τα ίδια τα παιδιά λογοτεχνικά βιβλία και δη Παπαδιαμάντη;   Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών σ' αυτή τη διαδικασία;

Όσες φωνές και να αντηχούν προς την αντίθετη κατεύθυνση, η πεζογραφία του Παπαδιαμάντη μπορεί αδιαμφισβήτητα να κερδίσει το αναγνωστικό ενδιαφέρον  των μαθητών με πρωτεργάτες την περιγραφική της δεινότητα και την διεισδυτική της ματιά, σε λεπτομέρειες που κεντρίζουν το ενδιαφέρον αλλά προκαλούν και  το γέλιο, μεταφέροντας τις σκηνές εμπρός στα μάτια των μαθητών, με λέξεις ίσως και περίεργες, πρωτάκουστες και πρωτόγνωρες, που χρήζουν σίγουρα της παρουσίας λεξικού, δεν παύουν όμως να μαγεύουν σαγηνευτικά την ακοή και να ερεθίζουν την φαντασία. Εξάλλου, τα παιδιά διαμορφώνουν έτσι γενικότερα  γνωσιακά  και δομικά σχήματα που αφορούν στον κοινωνικοπολιτισμικά αποδεκτό τρόπο δόμησης των αφηγήσεων, όταν εμπλέκονται και αυτά στις αφηγήσεις και αναζητούν το δικό τους πορτρέτο, στους ήρωες των διηγημάτων.
 Η δύναμη της περιγραφής και των εικόνων είναι αναμφίβολα και η δύναμη της Γραφής του Παπαδιαμάντη, ο τρόπος που τις χειρίζεται και τις  αντιλαμβάνεται, μεταδίδοντας σε μας αποτυπώσεις της απτής πραγματικότητας. Ποιά στοιχεία, όμως,  είναι εκείνα που επιτρέπουν  στο μαθητικό ψυχισμό να επηρεαστεί και να γίνει δεκτικός σε αναγνωστικές διαδρομές που, ενδεχομένως, θα τον σαγηνεύσουν,  αλλά και παράλληλα θα τον ταρακουνήσουν από τη γραμμικότητα της  σχολικής προγραμματισμένης πορείας;

Η λογοτεχνία, ως γνωστόν, μεταχειρίζεται τη συγκινησιακή χρήση της γλώσσας, όπου ο λόγος είναι φορτισμένος με τη μεγαλύτερη συναισθηματική ένταση και ανοίγει νέους ορίζοντες στη θέαση του κόσμου, αφού μεταστοιχειώνει την πραγματικότητα σε ένα παιχνίδι υποβολής και επιβολής. Συμβάλλει στην αισθητική καλλιέργεια, στην ανάπτυξη της φαντασίας, στην ψυχική ωρίμαση και φυσικά στην γλωσσική του ανάπτυξη. Σημαντικότερο, όμως, θεωρείται το γεγονός της ταύτισης με τους έφηβους ήρωες του πεζογράφου και της εξιδανίκευσης όλων εκείνων των καταστάσεων που δύσκολα ένα παιδί, κυρίως της πόλης, θα μπορούσε να βιώσει.  Σε μια περίεργη ελευθερία και ανεμελιά, μπερδεμένη με ιδιωματισμούς και λέξεις, συναντιούνται εφηβικά πρόσωπα, άλλοτε στο σχολείο, άλλοτε στις γειτονιές σε σκηνές απαράμιλλης σκηνοθεσίας, δίνοντας το στίγμα  μιας άλλης εποχής…..
 «Η λειτουργία των περιγραφών στον Παπαδιαμάντη, στις οποίες εκδηλώνεται με όλη της την ένταση η ποιητικότητα της παπαδιαμαντικής γλώσσας, δεν περιορίζεται στη μετάδοση των αναγκαίων ρεαλιστικών πληροφοριών για το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν, κινούνται και δρουν οι χαρακτήρες. Οι περιγραφές επιτελούν και μια λειτουργία οδηγητική για τον αναγνώστη, ώστε να συλλάβει το βαθύτερο νόημα του διηγήματος. Αυτό γίνεται δυνατό κάθε φορά που τόποι, τοπία ή εξωτερικές εικόνες, επειδή περιγράφονται με τρόπο αφαιρετικό ή μεταφορικό που υπογραμμίζει την αναλογία τους με κάτι άλλο, ανάγονται τελικά σε σύμβολα ποιητικά.», γράφει η Ε. Πολίτου – Μαρμαρινού.
Η έμπρακτη εφαρμογή, λοιπόν, της υποτύπωσης. Η υποτύπωση, στη λογοτεχνία, είναι, όταν γράφεις ακριβώς τις λέξεις που χρειάζονται, ώστε να δώσεις τροφή στη φαντασία του αναγνώστη, να απεικονίσει μέσα στο μυαλό του εκείνο που θέλεις. Κι αυτό είναι, θεωρώ, που πετυχαίνει ο Παπαδιαμάντης. ¨όσον αφορά στον όρο, ο Μπαμπινιώτης λέει για την υποτύπωση: η παραστατική απεικόνιση με τον λόγο (καταστάσεων, πραγμάτων κ.λπ.). Δίνεις τα απαραίτητα χαρακτηριστικά και τα υπόλοιπα αφήνονται στη φαντασία του αναγνώστη. Εκείνο που κάνει ο συγγραφέας είναι, απλά, να κατευθύνει τη φαντασία. Είναι σαν να δίνει τις απαραίτητες οδηγίες ώστε να παίξεις μια ταινία μέσα στο μυαλό σου. Δεν θα παίξουν όλοι οι σκηνοθέτες/αναγνώστες ακριβώς την ίδια ταινία· θα έχει διαφορές σε πολλά πράγματα. Αλλά όχι στα βασικά. Ούτε καν στις βασικές λεπτομέρειες.1
Κινούμενοι στο χώρο του αφαιρετικού και του μεταφορικού, οι μαθητές έρχονται αντιμέτωποι με εικόνες και περιγραφές που αγγίζουν ευαίσθητες χορδές και λεπτά σημεία της ψυχής τους σε μια εποχή που η επιρροή του φορμαλισμού έχει απομακρύνει την ανάγκη της λογοτεχνικής τέρψης και της αισθητικής απόλαυσης.

Η νοερή τέρψη, απούσα σήμερα από το μαθητικό και συνάμα εξοντωτικό  πρόγραμμα υπερπληροφόρησης, αφήνει εμφανή τα αποτυπώματά της, στην επιρρεπή και πάντα δεκτική μαθήσεως νεανική ψυχή, που τροφοδοτείται με μια αδιάλειπτη μαρτυρία της παπαδιαμαντικής εικονοποιίας. Φυσιολατρικές περιγραφές με ενσαρκωμένα άψυχα όντα, υποκλίνονται στην αναγνωστική πορεία, χαρτογραφώντας έναν κόσμο με μαρκαρισμένη την κάθε του λεπτομέρεια.
Λειτουργώντας καθοδηγητικά, αυτές οι λεπτομέρειες, που οπτικοποιούν τα δρώμενα, γίνονται το κίνητρο φιλαναγνωσίας και απορίας  συνάμα, για την εξέλιξη του κάθε έργου. Δίνουν τη γεύση και το άρωμα που χρειάζεται   να ενδυναμώσει την γνωστική τους όρεξη.
Χαρακτηριστικές οι περιγραφές από το παιδικό  διήγημα ‘’Γουτού Γουπατού’’,
«Εθεώρει τον εαυτόν του ως άχρηστον. Εξαιρουμένης της γλώσσης το ήμισυ του ανθρώπου ήτο υγιές. Ο δεξιός πους εσύρετο κατόπιν του αριστερού, δεν εκινείτο ελευθέρως. η δεξιά χειρ αν και χονδρή και δυσανάλογος, και σχεδόν παράλυτος φαινομένη, είχε τεραστίαν ρώμην. Ωμοίαζε με μάγγανον ή με οδόντας ταυροσκύλου. Δια να δράξει έν πράγμα, συνήθως βραχίονα ή πλάτην κανενός παιδίου οχληρού, εχρειάζετο κόπον• έπρεπε να την βοηθήσει η άλλη χείρ, να ψαύσει δηλαδή τον  γρόνθον της δεξιάς, και να τον  διευθύνει• αφού όμως άπαξ έδραττε το αντικείμενον, η τεραστία χειρ δεν το άφηνε πλέον, σχεδόν και αν ήθελε να το αφήσει. Αλλοίμονον τότε εις τον βραχίονα, εις την ωμοπλάτην, αλλοίμονον εις την κεφαλήν του αυθάδους!
Ήτο χωλός  και  κυλλός  και  μογιλάλος. Ήτο ο Μανωλιός το Ταπόι.»
«……..Όλα τα παιδιά του χωρίου ήσαν διηρημένα εις δύο μεγάλα πάνοπλα στρατόπεδα. Αι εχθροπραξίαι ήρχιζον από το φθινόπωρον, διήρκουν καθ’ όλον τον  χειμώνα, εξηκολούθουν την άνοιξιν, και δεν έπαυον το θέρος —ειμή εφ’ όσον μετεφέροντο εις τον ελεύθερον κάμπον, όπου εκοκκίνιζον άωρα και ημωδίαζον τους οδόντας προκλητικά τα μήλα, τα κεράσια, τα απίδια, και ύστερον τα σταφύλια. Ο επίσημος πετροπόλεμος διεξήγετο ιδίως την Κυριακήν των Βαΐων, αλλ’ όμως ο πετροπόλεμος ο καθημερινός ποτέ δεν εκόπαζε μεταξύ των δύο φουσάτων»….
Διασκεδαστικά  λειτουργώντας, το κείμενο τρυπώνει πάραυτα στον εσώτερο κόσμο των παιδιών, που παραλληλίζουν  τα δικά τους πρόσωπα με τους πρωταγωνιστές και αναπολούν  βιωματικά δικά τους καθημερινά στιγμιότυπα,  ή ακριβώς αυτό που αναφέρθηκε παραπάνω, ο καθένας θα παίξει στο μυαλό του το ρόλο που θέλει.
Σύμφωνα με τον  Παλαμά, τον επισημότερο κριτικό της μεταψυχαρικής περιόδου  που συνόψισε τα χαρακτηριστικά της διηγηματογραφικής φυσιογνωμίας του, ο Παπαδιαμάντης "δίνει την άϋλη χαρά της τέχνης". "Ενα περιβόλι, γράφει, είναι ο κόσμος πού μας παρουσιάζει στις ιστορίες του (...). Παντού τα συγκεκριμένα καί τα χειροπιαστά, ζωγραφιές των πραγμάτων, όχι άρθρα (...). Πρόσωπα, όχι δόγματα. Εικόνες, όχι φράσεις. Κουβέντες, όχι κηρύγματα, διηγήματα, όχι αγορεύσεις".
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης αναφέρει:  «Εις όσα έργα του εδιάβασα μου έκανεν  εντύπωσιν η περιγραφική του δύναμις. Με φαίνεται ότι είναι λαμπρά ασκημένος  στης περιγραφής την τριπλή ικανότητα, το ποιά πρέπει να λεχθούν, το ποιά να παραληφθούν, και εις ποία πρέπει να σταματηθή η προσοχή».

Χαρά στην τέχνη και ’’ποιητικοί’’ πίνακες οι περιγραφές του, με ζωντανούς τους πρωταγωνιστές, καλούς και κακούς,  έτοιμους όμως, να σε αγγίξουν και να σε ενσωματώσουν στη δική τους πραγματικότητα,   είναι  η πεζογραφία του Παπαδιαμάντη. Τέτοιου είδους ζωντάνια και παραστατικότητα είναι τα κίνητρα που προσελκύουν  στην φιλαναγνωσία.
«…Δύναμή του είναι η κίνηση των ηρώων του… Πώς σκηνοθετεί, πώς φωτίζει, πώς κινεί τα πρόσωπά του, έμψυχα και άψυχα, μέσα σ’ ελάχιστη ώρα και σ’ ελάχιστο χώρο και σ’ ελάχιστο φως. Και μ’ ελάχιστα λόγια. Ιστορίες σκηνοθετημένες σ’ ένα πολλαπλό «ανάμεσα»: ανάμεσα στους βράχους και στη θάλασσα, ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, ανάμεσα στα νιάτα και στα γηρατειά, ανάμεσα μοιρολογιού και ποιμενικού άσματος, ανάμεσα ζωής και θανάτου.. Έχει το ρίγος της τραγωδίας και το θάμπος του παραμυθιού…»

Μέσα από τις διαδρομές στα παπαδιαμαντικά  μονοπάτια είναι σίγουρο ότι οξύνεται και παράλληλα διευρύνεται  η αναγνωστική ικανότητα των μαθητών, επιτυγχάνοντας παράλληλα και   την αισθητική  απόλαυση μέσω της αναγνωστικής τους περιπλάνησης.
Εκεί, έρχεται και ο ρόλος του εκπαιδευτικού, που επαφίεται πλέον στην δική του διάθεση, ίσως και ευχέρεια, ή  από τη μια,  να εξυψώσει, όχι πλέκοντας το εγκώμιο, αλλά αποκαλύπτοντας και μετουσιώνοντας στην τάξη τη δύναμη αυτού που θα διδάξει,  υπερδιπλασιάζοντας την με τα κατάλληλα ‘’εργαλεία’’  και συνθέτοντας το ψηφιδωτό της λογοτεχνικής αξίας,  ή από την άλλη  να υποβαθμίσει, απλά αδιαφορώντας για  την επικείμενη  αξία του λογοτέχνη και προσπερνώντας τον ως μια άλλη αγγαρεία.
Ο συσχετισμός, επίσης, των κειμενικών στοιχείων του λογοτεχνήματος με τα εποπτικά μέσα (εικόνα, ήχος, εκπόνηση πολυμεσικού κειμένου) εικονοποιεί τη γνώση και στηρίζει την κριτική σκέψη.  Για τον Sless (1981) η οπτική σκέψη είναι ένας μηχανισμός χειρισμού του οπτικού περιβάλλοντος με σκοπό τη δημιουργία συγκεκριμένων νοημάτων. Αποτελεί πραγματικά πρόκληση η χρήση της οπτικής σκέψης ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Η όραση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο κατά τη διαδικασία της μάθησης. Θεωρητικοί της οπτικής αντίληψης (Arnheim, 1999) υποστηρίζουν πως η όραση και η σκέψη είναι αλληλένδετες λειτουργίες. Ο Sless (1981) με τη σειρά του έχει υποστηρίξει πως η ανάπτυξη του εγκεφάλου έχει στηριχτεί στην ανάγκη επεξεργασίας εικόνων και υποστηρίζει ότι «η όραση είναι η έδρα της ευφυΐας»,άρα και ένα δυνατό μέσο μάθησης.2
Ως γνωστόν, η εικονοποιία του Παπαδιαμάντη συναλλάσσεται αδιάλειπτα με το ασυνείδητο, σε μια μύχια μεταφορά της φύσης-Μητέρας, όμως το Πραγματικό, μέσα στο κείμενο, μένει χωρίς συνδιαλλαγή με την ανάγκη μας να το αναπαραστήσουμε, ώστε αυτή η ανάγκη, ματαιωμένη, κάνει να εξαρτόμαστε απ' τον Παπαδιαμάντη για πάντα.3








Πηγές.
1.Περί Γραφής: Υποτύπωση και το Περιγραφικό Ιδίωμα
       Οι οδοδείκτες της φαντασίας. Κ.Βουλαζέρης
2. 1ο  Εκπαιδευτικό Συνέδριο «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία.     M. Ξέστερνου
3. Η αποφατική μέθοδος, Ευγένιος Αρανίτσης.